Pim Ketelaar: “De visie van Vital Innovators om door innovatie met zo groot mogelijke maatschappelijke impact de duurzaamheid van de zorg te vergroten, past zeer goed bij mijn zienswijze en ambities. Gezamenlijk met het team van Vital Innovators en het bestuur van VitaValley verwacht ik mijn impact verder te kunnen vergroten.”

Vital Innovators is een sociale onderneming die werkt aan vernieuwing van de gezondheidszorg met een blijvende positieve impact op de maatschappij. Voor haar opdrachtgevers onderzoekt, ontwikkelt en implementeert Vital Innovators innovaties in de zorg en schaalt deze op.
Vital Innovators is ontstaan op initiatief van Stichting VitaValley en George Avenue. Beide organisaties zijn belangrijke spelers op het gebied van zorginnovatie. VitaValley heeft een groot netwerk en uitgebreide expertise op het gebied van zorginnovatie. Met haar partners heeft zij als doel het identificeren, ontwikkelen en implementeren van zorginnovaties die de kwaliteit van leven van mensen handhaven of bevorderen.

Voor het persbericht zie hier.

eHealth is een belangrijke sleutel tot een houdbaar zorgstelsel, waarin patiënten en professionals samenwerken in netwerken van zorg. Huisartsen spelen een cruciale rol bij de verdere opschaling en inbedding van eHealth. Deze maand publiceerde Bijblijven, het tijdschrift voor praktische huisartsgeneeskunde, daarom het themanummer over eHealth.

In dit themanummer zijn door prof. dr. Wil van den Bosch en ir. Pim Ketelaar een aantal toepassingen gekozen om de laatste ontwikkelingen op het gebied van eHealth en telemedicine te illustreren. Met bijdragen van het Center for eHealth Research van de Universiteit Twente, KSYOS Health Management Research, Vrij Universiteit Amsterdam, RIVM, artsenfederatie KNMG, UMC St Radboud en Medicinfo.
Hier het redactioneel en de samenvattingen van de artikelen.

Het complete nummer is te bestellen bij uitgever Bohn Stafleu van Loghum.

Mooie ontwikkelingen zijn er in de geestelijke gezondheidszorg. Volgens GGZ Nederland loopt de Nederlandse ggz internationaal gezien voorop met e-mental health. Interventies kunnen via internet direct worden aangeboden aan patiënten. Zo worden veel meer mensen met psychische problemen, met goed gevolg geholpen. Door het laagdrempelige karakter en de landelijke, 24/7 beschikbaarheid, kunnen doelgroepen worden bereikt die lange tijd buiten het bereik van de reguliere GGZ zijn gebleven.

Ook vanuit Den-Haag komen goede berichten over het belang van eHealth, om de zorg beter, beter betaalbaar en meer toegankelijk te maken. In de miljoenennota staat zelf een heuse eHealth paragraaf. Mooie woorden natuurlijk, maar concreet beleid blijft vooralsnog uit. Sterker nog, de minister heeft in haar beleidshaast een drempel opgeworpen voor de toegankelijkheid van e-mental health door het invoeren van eigen bijdrage voor e-mental health in de eerste lijn.

Het Trimbos instituut becijferde dat dit averechts gaat werken. Een eigen bijdrage aan duurdere zorg dus. Door het opwerpen van drempels op de ene plek zullen er op plekken waar geen drempels zijn (bijvoorbeeld bij huisartsen) overstromingen ontstaan. Eigenlijk een eeuwenoud polderprincipe. Ook artsenkoepel KNMG mist de samenhang in de plannen van de minister, en laat weten dat de VWS begroting veel ad hoc bezuinigingen bevat die de zorg juist bedreigen.

Vreemd daarom dat dit soort maatregelen zonder veel omhaal worden doorgevoerd. Dit staat in schril contrast tot de eindeloze bewijslast waarmee zorginnovatoren worden opgezadeld als ze nieuwe paden willen bewandelen. Het invoeren van een financiële drempel met grote macro-economische impact hoeft kennelijk niet evidence based.

Intussen stapelt de evidence voor de toegevoegde waarde van eHealth zich op. Het British Journal of Dermatology publiceerde recentelijk een studie, op basis van meer dan 40.000 teleconsulten, over het effect van teledermatologie op efficiëntie, kwaliteit en kosten van zorg na selectie door de huisarts.

De hoogste tijd om deze kennis om te zetten in concreet beleid, en bewezen eHealth toepassingen krachtig te stimuleren, normaliseren en te prioriteren. Daarbij past een integrale aanpak, gericht op de lange termijn. En geen haastige ad hoc ingrepen. Dus geen zandzakken maar een deltaplan. Dan houden we allemaal tenminste droge voeten.

Pim Ketelaar
September 2011

Concentratie van zorg én zorg dichtbij de patiënt.
Het lijkt een contradictie. Toch zijn dit twee belangrijke thema’s uit het beleid van minister Schippers. Belangrijk hulpmiddel bij het realiseren van beide beleidsdoelen: eHealth. De minister ziet eHealth dan ook als belangrijk toekomstig onderdeel van de zorgketen.
Maar de structurele toepassing van eHealth in relatie tot concentratie van zorg én meer zorg dichtbij is nog nauwelijks uitgewerkt. Terwijl hier een geweldig potentieel ligt.
Tijd voor actie in de polder!

Zorg digitaal bereikbaar

In de landelijke nota gezondheidsbeleid “Gezondheid dichtbij”, schrijft Schippers dat ze meer zorg in de buurt wil: “Herkenbare en toegankelijke zorgvoorzieningen in de buurt of digitaal bereikbaar (eHealth) kunnen hieraan bijdragen”.
Prima gedachte natuurlijk, maar dan moeten zorgaanbieders hierin wel gestimuleerd en ondersteund worden. En dus moeten er structurele maatregelen komen voor de financiering van digitale bereikbaarheid van zorg. Tijdelijke maatregelen en experimenten stimuleren de online ondernemingszin van zorgaanbieders niet. Illustratief is hierbij is de voortdurende onzekerheid over een structurele oplossing voor anonieme e-mental health.

Spreiding en specialisatie

Uiteraard zijn hierbij budgettaire uitdagingen. De zorg is als een mathematisch onhoudbaar (De Jager)  koekoeksjong (Rutte) in het nest van publieke uitgaven. Daarom werd op 4 juli jl. het hoofdlijnenakkoord over de kostenontwikkeling binnen de ziekenhuiszorg gesloten. Om de immer stijgende zorguitgaven te beteugelen is afgesproken dat, waar dit uit oogpunt van kwaliteit, doelmatigheid en innovatie wenselijk is, zorgaanbieders en zorgverzekeraars spreiding en specialisatie van ziekenhuisfuncties zullen bewerkstelligen. Dit kan betekenen dat patiënten mogelijk verder moeten reizen voor bepaalde behandelingen.

Bron: fotostudio Bart Nijs

Maar nabijheid van zorg kan deels ook op afstand worden gerealiseerd. Een goed voorbeeld is topreferente zorg op afstand waarbij intake, therapieadvies en coaching zo veel mogelijk op afstand worden gedaan, en waarbij het juist de bedoeling is dat de patiënt zich niet onnodig hoeft te verplaatsen. Hierbij kan ook worden gedacht aan online spreekuren of videoconsultatie zoals bij Health Bridge gebeurt. Groot voordeel hierbij is dat de verwijzer de patiënt niet uit het oog verliest, betrokken is bij de therapie en ook zelf leert hoe de patiënt in dit proces te begeleiden. Ofwel: concentratie van zorg, maar met spreiding van kennis, aldus de NPCF. Dit geeft gelijk ook een heel andere dimensie aan de discussie over sluiten en afbouwen van ziekenhuiscapaciteit. Zie het verhaal over de mogelijke opheffing van het kenniscentrum voor sarcoïdose in het azM hier.

Van bakstenen naar bytes

Ondanks de geweldige mogelijkheden van online intercollegiale consultatie om verantwoord te spreiden en te concentreren, rest hier een hardnekkig obstakel: structurele tarieven. Vergoedingen voor dergelijke consulten op afstand zijn op dit moment gewoon niet goed geregeld. Hoogste tijd om hier beleid op te maken, en virtueel samenwerken in de zorg te stimuleren met de juiste financiële prikkels.
Het aangekondigde herstructureringsfonds, bedoeld om de versnelde afbouw van capaciteit te compenseren, moet daarom gebruikt worden om de overgang van bakstenen naar bytes te versnellen.

Vrijblijvendheid voorbij

De structurele verankering van eHealth moet in de hoogste versnelling worden gebracht. Om eHealth structureel te verankeren is het nodig gericht te stimuleren, normaliseren en prioriteren, zoals de NVEH in haar raamwerk voor de Nationale Implementatie Agenda eHealth aangeeft. Prioriteren betekent hier: het afdwingen van de toepassing van bewezen eHealth diensten, ten koste van conventionele zorg. De vrijblijvendheid voorbij dus. eHealth als vanzelfsprekend onderdeel van basiszorg.

Substitutie? Samenwerking!

Substitutie lijkt een toverwoord voor kostenbeheersing. In het hoofdlijnenakkoord wordt gesproken over substitutie op basis van kwaliteit, doelmatigheid en innovatie tussen zelfzorg, eerste lijn, tweede en derde lijn. Maar substitutie leid altijd tot getouwtrek om budgetten. Daarom wellicht meer voor de hand liggend: samenwerking. Meer gestroomlijnde samenwerking tussen verschillende echelons en eenvoudiger informatie-uitwisseling leidt onherroepelijk tot verbetering van kwaliteit en doelmatigheid. Ook hierbij is eHealth een belangrijke sleutel. Een online instrumentarium voor transmurale samenwerking, dat door zorgprofessionals eenvoudig én veilig kan worden ingezet in de dagelijkse zorgpraktijk is een cruciale voorwaarde voor een toekomstbestendig zorgstelsel.

Pim Ketelaar,  Augustus 2011

Google startte in 2008 met Google Health, een internettoepassing waarmee online medische gegevens bijgehouden kunnen worden. Google Health is opgezet als een Personal Health Record met de mogelijkheid om vanuit de persoonlijke medische gegevens van de gebruiker gericht door te zoeken naar relevante informatie van bijvoorbeeld zorgaanbieders.

Voor Google, dat zijn successen meet in termen van miljarden (gebruikers, omzet) en double digit growth was de groei van Google Health te beperkt. Ondanks de wind in de zeilen van de patient empowerment beweging, wist Google Health maar beperkt zijn weg te vinden naar zorgprofessionals, en kwamen revenuen niet op gang. Een goede analyse van de ware redenen van het uitblijven van grootschalig succes in de Techcrunch blog hier: Why Google Health Really Failed—It’s About The Money.

Ook zeer van toepassing op eHealth innovaties in Nederland.
Belangrijke les: Gebrek aan duurzame financiële prikkels waardoor Google Health niet massaal werd omarmd door patiënten, professionals en payers / verzekeraars. Werkende business modellen op basis van structurele en duurzame financiële prikkels zijn een absolute voorwaarde voor verdere opschaling van eHealth, zoals al eerder verwoord in de blog Nederland eHealth-land. Hier ligt een dringende taak voor veldpartijen en overheid om hier de stappen te zetten. De KNMG, NPCF, eHealthNu en NVEH hebben inmiddels het voortouw genomen voor een Nationale Implementatie Agenda eHealth.

Microsoft heeft inmiddels laten weten door te gaan met Microsoft HealthVault, en bedankt Google voor het pionierswerk.

Pim Ketelaar, juni 2011

De Nederlandse Vereniging voor eHealth (NVEH) heeft vandaag met artsenkoepel KNMG, de NPCF, eHealthNu en Zorgverzekeraars Nederland (ZN) het raamwerk voor een nationale implementatie agenda eHealth aangeboden aan minister Schippers van VWS. Gezamenlijk doel: eHealth sneller een integraal en vanzelfsprekend onderdeel van de reguliere zorg maken ten behoeve van betere en betaalbare zorg.

De NVEH is, als mede-initiatiefnemer, blij met deze eerste stap.
Tegelijkertijd onderkent de NVEH dat deze agenda met prioriteit verder geconcretiseerd en verbreed moet worden. De NVEH wil verdere verankering van eHealth versnellen door, samen met partners, te focussen op key factors (efficiency verbetering, kwaliteitseisen en gebruikersvoordeel) en vervolgens gericht te stimuleren, normaliseren en prioriteren van eHealth toepassingen. De visie op de uitwerking van het raamwerk voor de eHealth Agenda zoals de NVEH dit voorstaat, staat hier.

The tremendous uptake of mobile internet provides great potential for improving healthcare. But successful and sustainable deployment of so called mHealth requires a multidisciplinary approach and sound business models. An abstract of the keynote by Pim Ketelaar at the EMGO+ yearly conference, May 19th 2011.

The mobile internet has become ubiquitous. With the latest generation of smartphones, apps and networks we are always on and always connected. Our wildest dreams of not so long ago are realized. And this is only the beginning. Through the mobile internet we can also connect to our healthcare providers, our doctors, our nurses, our caregivers, our peers. And we can consult and update our personal health records from any network device.
Behold the mHealth opportunity: healthcare unplugged, anytime and anywhere!

Three key metrics on the tremendous uptake of mobility:

• Firstly, there is the growth of the number of smartphones. In the last quarter of 2010, there were more smartphones and tablets sold than PC’s. This animation on the activation of Android smartphones is very illustrative of the viral character of the spread of smartphones.
• Secondly, there is the growth of mobile bandwidth capacity and, accordingly, usage. Bandwidth is like oxygen, and there is a seemingly insatiable appetite for it. According to Cisco, global mobile data traffic is expected to grow 26 times over the next five years. Though not necessarily designed for high bandwidth transactions, smartphones are very intensively used. Google found out in a survey that 39% of the smartphone users admit to having used their smartphone while going to the bathroom. Google summarized their findings in the following clip:
• Thirdly, there is the technological advance in the devices itself. Smaller, more powerful, cheaper. The iPad 2 outperforms the famous Cray 2 supercomputer of the mid 80’s. Over 1.5 gigaflops in the palm of your hand. And counting… From the Motorola brick through to the first text message and colour screen to GPS and Android. The question is, what’s next?

No wonder, mHealth is the fast mover in the field of eHealth. Given the exponential developments, mHealth has enormous potential for improving healthcare and for empowering patients ánd professionals. And the good news is: it’s available and affordable now. mHealth, defined as the application of mobile communications in healthcare, is already a thriving business. At least, when you look at the over 20.000 apps that are available from the Apple AppStore and the Android market that are health related.
The spectrum ranges from informative apps on for example medication to apps that will really make your hair grow.

But also more evidence based applications are emerging. And it doesn’t always have to be High Tech, 3G, HD. A simple text message plan can contribute significantly to therapy adherence and, ultimately, quality of life. In many parts of the world, epidemics and a shortage of healthcare workers continue to present grave challenges for governments and health providers. Yet in these same places, the explosive growth of mobile communications over the past decade offers a new hope for the promotion of quality healthcare.
The mHealth Alliance, initiated by the United nations, works on unlocking the benefits of mHealth for underserved communities around the world.

Despite the enormous potential, mHealth applications that are truly and closely embedded in the networks of patients and professionals are not yet abundant. The Holy Grail: mHealth applications that are embraced by patients, professionals and payers. But these do not come out of thin air. Successful and sustainable deployment of mHealth requires a multidisciplinary approach, with lots of emphasis on user experience and marketing. We need to bring the mHealth hype into the reality of daily healthcare practice. We need to involve patients, professionals, payers and policy makers. We need to measure outcomes and we need to develop new measurement instruments for this. For this, we need a thorough mHealth research and development roadmap. And we need to create healthy, sustainable business models. And of course we need pioneers with vision and endurance that just go for it. The Netherlands is a small country with great mHealth opportunity: excellent mobile broadband infrastructure and a world class healthcare system. I believe that the Netherlands has all the ingredients to take the lead in mHealth. This opportunity should be seized, starting now.

Pim Ketelaar, May 2011, Telecom4care.
Telecom4care is the leading and independent Dutch specialist in eHealth and mHealth.

Het bruist van de eHealth activiteiten in de regio. En dat is niet verrassend. Juist op regionaal niveau liggen er geweldige kansen om de zorg met eHealth beter én betaalbaarder te maken.

eHealth wordt steeds vaker en urgenter bestempeld als sleutel tot houdbare zorg. Als antwoord op het dreigende, grijze zwaard van Damocles dat boven onze verzorgingsstaat hangt. eHealth als breekijzer voor een zorgstelsel dat ook morgen nog betaalbaar is, zonder aan kwaliteit of toegankelijkheid in te boeten.
Het is inmiddels bijna een cliché, maar daarom niet minder waar. Daarom noem ik het nog maar even: De grootste bedreiging van de zorg is het groeiende tekort aan zorgprofessionals. Bij ongewijzigd beleid zijn er in 2025 alleen al ruim 400.000 extra verzorgenden en verpleegkundigen nodig. De zorgsector zal alle zeilen moeten bijzetten om jongeren te boeien en te binden. En vooral meer zorg moeten bieden met minder professionals.
eHealth is hiervoor inderdaad één van de instrumenten.

Maar er is nog iets anders aan de hand. De zorgvraag groeit nog harder dan alleen op basis van demografische en epidemiologische ontwikkelingen kan worden verklaard. De zorg als mathematisch onhoudbaar (De Jager)  koekoeksjong (Rutte tijdens het laatste Health Valley event) in het nest van publieke uitgaven. Sociaal culturele ontwikkelingen zorgen voor een steeds meer heterogene zorgvraag, waarbij steeds hogere eisen worden gesteld aan de communicatie met én tussen zorgprofessionals. eHealth is hier absoluut hét instrument.
Welkome hulp uit Brussel: Neelie Kroes, als Eurocommissaris verantwoordelijk voor de digitale Europese agenda heeft eHealth met topprioriteit geagendeerd.
eHealth: Our citizens expect it. Our finances demand it. The technology is ripe.
Beter kan ik het niet verwoorden.

Bron: fotostudio Bart Nijs

Juist op het gebied van betere samenwerking in de regio zijn er al mooie eHealth toepassingen in gebruik, zoals teledermatologie, telenefrologie en Health Bridge. Kenmerk van dergelijke teleconsultatie toepassingen is dat ze leiden tot meer kennisuitwisseling tussen specialist en huisarts en voor beter, sneller en gerichter doorverwijzen. Dit levert aantoonbare besparingen op. Teleconsultatie wordt dan ook omarmd door huisartsen, specialisten, patiënten én zorgverzekeraars. De regio is hiervoor hét samenwerkingsverband bij uitstek.

Het is ook niet voor niets dat, ondanks het afschieten van het landelijke EPD door de Eerste Kamer, regionale EPD initiatieven floreren. Artsen zien ook meer in regionaal dan landelijk EPD, aldus Mednet (mei 2011). Inbedding in de reguliere, drukke en soms weerbarstige zorgpraktijk van alledag is een cruciale succesfactor. Vandaar dat deze teleconsultatie toepassingen naadloos met het HIS van de huisarts en het ZIS van het ziekenhuis moeten worden geïntegreerd.

Een toekomstperspectief: een gestroomlijnd, online zorgcontinuüm waar eerste, tweede en derdelijns zorgprofessionals online samenwerken in netwerken van zorg, samen met de patiënt en zijn mantelzorgers. Zeer nodig met het oog op de zorg voor kwetsbare ouderen, toenemende multimorbiditeit en verdergaande extramuralisering. Traditioneel doorverwijzen en ketenzorg bieden hier onvoldoende soelaas. Een dergelijk online zorgnetwerk is een absolute voorwaarde voor optimaal casemanagement.
Een mooi voorbeeld van de kracht van de regio: In Nijmegen wordt, op initiatief van de afdeling Eerstelijnsgeneeskunde van het UMC St Radboud, door koplopers inmiddels stevig genetwerkt in het Zorginnovatienetwerk Nijmegen.

De grote uitdaging bij de ontwikkeling van zo’n online zorgnetwerk zit hierbij niet meer in de techniek, maar in de inbedding in de dagelijkse processen van drukke zorgprofessionals. Innoveren betekent investeren. Niet alleen met geld, maar vooral ook met tijd en energie, en dat is lastig als de wachtkamer vol zit.
Maar investeren loont, en is nodig met het oog op alle uitdagingen waar de zorg de komende jaren voor staat. Zowel op nationaal als Europees niveau worden er steeds meer randvoorwaarden gecreëerd voor structurele inbedding van eHealth. Inclusief structurele bekostiging.
Dus regio’s grijp uw kans: think global, act local, act now!

Pim Ketelaar, Mei 2011

eHealth staat momente

eHealth is inmiddels de hype voorbij. Het spectrum van eHealth toepassingen is groot en snel groeiend: van online preventie en zelfmanagement toepassingen tot teleconsultatie en mobiele telemonitoring. Een breed scala aan eHealth toepassingen wordt inmiddels, met succes, structureel gebruikt in reguliere zorg. Enkele voorbeelden:

• Meer dan de helft van de Nederlandse huisartsen maakt gebruik van teledermatologie. Teledermatologie voorkomt tot wel 67 procent fysieke doorverwijzingen naar het ziekenhuis en bespaart het de zorgverzekeraar 53 procent van de kosten.
• Een bedrijf als PAL4 bewijst dat zorg-op-afstand, om ouderen langer zelfstandig thuis te laten wonen, inmiddels de pilotfase is ontgroeid. Door vooral goed te luisteren naar de wensen van gebruikers, weten zij hun gebruikers te boeien en te binden.
• Veel ziekenhuizen in Nederland bouwen aan digitale poli’s Een goed voorbeeld zijn de digipoli’s van het UMC St Radboud. Patiënten die via een digitale poli hun eigen dossier kunnen raadplegen, komen beter beslagen ten ijs tijdens een consult en zorgen daarmee niet alleen voor patient empowerment, maar ook voor physician empowerment.
• Om de wachttijden terug te dringen én de kwaliteit van het consult te verbeteren, startte de polikliniek neurologie van het St. Antonius Ziekenhuis in Nieuwegein in 2008 een webspreekuur. Patiënten maken er gretig gebruik van en de tijdsbesparing is aanzienlijk: 86 procent van de patiënten is meer dan tevreden, en de efficiency is met 60 procent toegenomen.
• Voor veel patiënten met psychische klachten zijn e-Mental Health toepassingen, in combinatie met reguliere behandelvormen, erg succesvol.

Onthypen

eHealth heeft jarenlang het predicaat veelbelovend gehad. Een merkwaardige contradictie. De laatste jaren is eHealth echter geleidelijk aan het onthypen. eHealth ontwikkelt zich de laatste jaren steeds meer van marginaal naar mainstream. Kortom, eHealth is inmiddels werkelijk de hype voorbij. Naar analogie met de Gartner hype cycle: eHealth staat nu aan het begin van het plateau of productivity.

Bron: fotostudio Bart Nijs

Voortschrijdende techniek, toegenomen urgentie en krachtenbundeling liggen hieraan ten grondslag. Hier ligt een geweldige kans voor Nederland om zich te positioneren als eHealth kampioen. Allereerst de techniek. Breedband internet is steeds meer beschikbaar en betaalbaar; Nederland is hierin een internationale koploper. eHealth toepassingen die vijf jaar geleden nog onbetaalbaar waren, zoals teleconsultatie met gebruik van HD videoconferencing, vallen nu positief uit in een kosteneffectiviteitsanalyse. Health Bridge van het UMC St Radboud is hiervan een mooi voorbeeld.
Ook op het gebied van sensoren voor telemonitoring en oplossingen voor draadloze gegevensoverdracht lijken er nog nauwelijks technische barrières te bestaan. Mobiele eHealth toepassing, ofwel mHealth, kent een enorme opmars. Zorginstellingen, zorgverzekeraars, patiëntenorganisaties en de overheid ontdekken de mogelijkheden van mHealth, van SMS medicatiereminders tot het Tweetspreekuur.
Nederland heeft de grootste dichtheid aan mobiele breedband netwerken ter wereld. eHealth technologie is dus betaalbaar en volop beschikbaar in Nederland.

Sense of urgency

Maar technologische ontwikkeling alleen is nog geen garantie voor succes. Reguliere inbedding van eHealth stagneerde jarenlang door hardnekkige obstakels: gebrek aan structurele tarieven, inadequate regelgeving en onvoldoende draagvlak. Maar deze obstakels wankelen. Vrijwel alle spelers in het Nederlandse zorglandschap hebben eHealth inmiddels met prioriteit geagendeerd, inclusief de koepels van zorgprofessionals en patiënten, brancheverenigingen van zorgaanbieders, zorgverzekeraars, overheid en toezichthouders. En dat is een belangrijk verschil met een aantal jaar geleden, toen eHealth voor veel organisaties nog een ver-van-mijn-bed show was.

Deze gedeelde sense of urgency wordt uiteraard gevoed door het dreigende, grijze zwaard van Damocles dat boven onze verzorgingsstaat hangt. eHealth als sleutel tot houdbare zorg dus, voor een zorgstelsel dat ook morgen nog betaalbaar is, zonder aan kwaliteit of toegankelijkheid in te boeten.

De ePatient

Patiënten willen wel als het om eHealth gaat. Driekwart van de internetgebruikers wil graag gebruik maken van de mogelijkheid om via het internet met hun specialist of huisarts te communiceren. In 2010 keek ruim 90 procent van de Nederlanders wel eens op internet voordat men zijn arts raadpleegt om informatie te krijgen over gezondheidsklachten. Ter vergelijking: in 2003 was dit nog maar 35 procent. De burger heeft het internet volop omarmd om zich beter te informeren. Online reizen boeken, winkelen en internetbankieren zijn gemeengoed geworden in het afgelopen decennium. In de zorg is het echter nog behelpen.

Dokter, hoe staat het met uw eHealth?

Artsenkoepel KNMG heeft eHealth inmiddels stevig geagendeerd, en organiseerde begin dit jaar in samenwerking met de Nederlandse Vereniging voor eHealth (NVEH) het zeer succesvolle en bomvolle congres “Hoe staat het met uw eHealth?”, waar voorlopers onder de artsen de winst van eHealth aan hun collega’s lieten zien. Hier werd tevens de uitgave eHealth in Beeld (www.ehealthinbeeld.nl ) gepresenteerd, waarin 21 praktijkverhalen over digitaal dokteren zijn opgetekend.

Van eHealth verzekerd

Maar ook de zorgverzekeraars hebben, onder leiding van Zorgverzekeraars Nederland, inmiddels de handen ineen geslagen om gezamenlijk, precompetitief, op te trekken om barrières te slechten en meters te maken. Medio 2011 moet er een eerste versie liggen van een inkoopgids voor telemonitoring van diabetes en hartfalen. Hiermee kunnen zorgverzekeraars zelf aan de slag met de inkoop van telemonitoring.

eHealth Agenda

Ook uit Brussel zet stevig in op eHealth. Eurocommissaris Neelie Kroes heeft eHealth tot speerpunt gemaakt in de Europese Digitale Agenda. De Europese Commissie voorspelt een Europese eHealth-markt met een omvang van 30 miljard euro in 2020. Dit betekent zo’n 360.000 nieuwe banen in deze sector. Inmiddels bruist het ook in Nederland van het eHealth ondernemerschap. In Oost Nederland is Health Valley een belangrijke aanjager van eHealth business. Op het Health Valley event ook dit jaar weer veel aandacht voor eHealth, met een bezoek van premier Rutte.

Verder naar Den-Haag: in januari schreef minister Schippers van VWS in haar brief met beleidsdoelstellingen aan de Tweede Kamer dat ze eHealth wil stimuleren. “E-health biedt zeer veel mogelijkheden om de zorg op een andere manier in te richten en is als hulpmiddel noodzakelijk om goede toegankelijke zorg in de toekomst te garanderen”. Het stimuleren van e-Mental Health, de toepassing van eHealth in de geestelijke gezondheidszorg, wordt specifiek benoemd in de plannen van de minister. Deze vorm van eHealth is in Nederland overigens al vrij succesvol. Nederland heeft de afgelopen tien jaar een internationale reputatie opgebouwd met onderzoek en ontwikkeling van online behandelingen van psychische klachten, zoals depressie en angststoornissen.

Maar een breed gedragen, nationale eHealth agenda voor het komende decennium heeft Nederland nog niet. Dit is vanuit het oogpunt van ontsnippering en versnellen van eHealth verankering zeer wenselijk. Het is daarom zeer verheugend dat een veldcoalitie van KNMG, NPCF, eHealthNu en NVEH de handen ineen hebben geslagen voor een Nationale Implementatie Agenda eHealth, die in juni zal worden aangeboden aan minister schippers.

eHealth potentieel

eHealth is werkelijk de hype voorbij en wordt reeds succesvol ingezet in de reguliere zorgpraktijk. Het resultaat is betere kwaliteit, meer doelmatigheid en betere toegankelijkheid. Maar dit is nog maar het begin: het potentieel van eHealth is nog maar nauwelijks ontgonnen. Er is nog veel winst te behalen voor patiënten, professionals én premiebetalers door eHealth nog vanzelfsprekender en meer structureel in te bedden in reguliere zorg.

Nederland heeft de ingrediënten (infrastructuur, kennis, kunde) om een internationale eHealth koploper te zijn. Voor succesvolle structurele verankering zijn duurzame financiële prikkels op basis van resultaten en kwaliteit een voorwaarde. Hier ligt een taak voor zorgverzekeraars, overheid en toezichthouders. En voor ondernemende zorgaanbieders, door gewoon de mogelijkheden te benutten die er zijn.
De brede agendering en prioritering van eHealth door alle spelers in het Nederlandse zorglandschap is een doorbraak.
Kortom: 2011 wordt een cruciaal jaar voor Nederland eHealth-land!

Pim Ketelaar, april 2011